همان ابتدای امر باید این موضوع را مدنظر داشت که نقشه یو تی ام (UTM) یک سیستم تصویر است نه سیستم مختصات.

قبل از تشریح بحث نقشه UTM بایستی در مورد سیستم های مختصات و سیتم تصویر بیشتر بدانیم.

سیستم مختصات چیست؟

به زبان ساده هر سیستمی که برای تعیین موقعیت و مختصات نقاط بکار گرفته شود را سیستم مختصات گویند. تاکنون سیستم مختصات های زیادی توسط دانشمندان و محققین ارائه شده است.

برخی مختص مناطق خاصی هستند، مثلاً برای کشورهائی آسیائی یا اروپائی طراحی شده اند و برخی دیگر نیز بصورت گلوبال یا جهانی هستند مانند سیستم تعیین موقعیت جی پی اس (GPS)، سیستم تعیین موقعیت گلوناس (Glonass).

حال فرض کنید که مختصات یک نقطه را در یک سیستم مختصات تعیین نمودیم. تقریباً ما همواره نیاز داریم تا موقعیت این نقاط را بر روی نقشه نیز مشخص کنیم.

با توجه به اینکه زمین شکل هندسی منظمی ندارد، دانشمندان علم نقشه برداری و ژئودزی برای رفع این نقیصه بهترین شکل هندسی را که به بهترین وضع بر زمین منطبق بوده و پیچیدگی ریاضی زیادی نیز نداشته باشد، تعریف نمودند: بیضوی دورانی دو محوره. اکنون با داشتن شکل ریاضی زمین و مختصات نقاط آیا می توان موقعیت آنها را بر روی نقشه مشخص کرد؟ پاسخ خیر می باشد.

توضیح کامل درمورد تهیه نقشه UTM

نقشه هایی که ما بصورت روزمره در اختیار داشته و استفاده می نماییم بر روی کاغذ ترسیم شده و بصورت دو بعدی هستند، در حالیکه سیستم مختصات و روش تعیین موقعیت ما بصورت فضائی و سه بعدی انجام شده است.

اینکه ما چگونه از یک سیستم مختصات سه بعدی به نقشه دو بعدی برسیم را سیستم تصویر گویند. در واقع سیستم تصویر بوسیله عملیات ریاضی  بر روی مختصات، طول  و زوایا را از فضای سه بعدی به فضای دو بعدی نقشه انتقال می دهد.

UTM

دانشمندان و ژئودزین ها در این زمینه سه سیستم تصویر مهم و کاربردی را پیشنهاد داده اند:

  • سیستم تصویر مستوی (Planar)
  • سیستم تصویری مخروطی (Conical)
  • سیستم تصویر استوانه ای (Cylindrical)

این موضوع را باید مد نظر قرار داد که هیچ سیستم تصویری پوشش کاملی از کل زمین ارائه نمی دهد. بلکه هر کدام در منطقه خاصی کابرد دارند. پرکاربردترین سیستم تصویر، سیستم تصویر استوانه ای می باشد.

سیستم تصویر استوانه ای بر دو نوع است. یونیورسال مرکاتور (UM) و یونیورسال ترنسور مرکاتور (UTM). تفاوت این دو در اینست که اولی عمود بر نصف النهارات و دیگری به موازات آن ها می باشد.

تهیه نقشه utm

سیستم تصویر یو تی ام (UTM)

فرض کنید یک توپ پلاستیکی در دست دارید. حال کاغذی را دور آن طوری بپیچانید که دوباره برگردید به نقطه اول. درواقع اساس سیستم تصویر UTM همین مثال ساده می باشد.

سیستم تصویر یو تی ام (UTM) کره زمین را حول مدار استوا به 60 زون 6 درجه ای تقسیم می کند (یک دور کامل محیط دایره 360 درجه می باشد). بدین صورت ما در کل کره زمین 60 زون داریم. برای هماهنگی بیشتر یک نقطه را بعنوان مبدا شمارش زون ها در نظر می گیرند، این نقطه نصف النهار مبدا واقع در گرینویچ لندن می باشد. بدین صورت 30 زون در سمت راست و 30 زون دیگر در سمت چپ این نصف النهار قرار می گیرند که زون های شرقی و غربی نام دارند. به همین ترتیب مناطقی که بالای مدار استوا قرار می گیرند (نیمکره شمالی) شمالی و نقاط واقع در نیمکره جنوبی، جنوبی قلمداد می شوند.

مختصات کشور ایران در نقشه UTM

ایران در زونهای 38، 39 ، 40 و 41 قرار دارد.

هر زون عرض 6 درجه ای دارد که با یک حساب سر انگشتی و با در نظر گرفتن شعاع تقریبی زمین، طول زمینی هر زون بسادگی قابل محاسبه است.

در سیستم تصویر UTM برای سهولت در اعداد مختصات ها، مرکز هر زون را (که سه درجه هر زون سمت شرق و سه درجه دیگر در سمت غرب آن قرار می گیرد) مبدا مختصات در آن زون در نظر می گیرند. برای نیمکره شمالی مختصات این مبدا بصورت 500.000 برای مولفه X و 0 برای مولفه Y و در نیکره جنوبی مولفه X همان بوده ولی مولفه Y عبارتست از 10.000.000

علت این امر اینست که در این سیستم مختصات به اعداد منفی برخورد نکنیم. این موضوع را در نظر داشته باشید که این سیستم و تعاریف عنوان شده، برای تمامی 60 زون برقرار است. درواقع وقتی مختصات نقطه ای در سیستم تصویر یو تی ام (UTM) اعلام می شود، علاوه بر مختصات مولفه X و Y باید شماره زون، شرقی یا غربی بودن و همچنین شمالی با جنوبی بودن آن قید شود. در غیر اینصورت با داشتن صرفاً مختصات X و Y دقیقاً 120 نقطه در کل دنیا می توان برای این نقطه متصور شد ( 60 نقطه در 60 زون نیمکره شمالی و 60 نقطه در 60 زون نیمکره جنوبی)

حال که با سیستم تصویر یو تی ام (UTM) آشنائی کلی پیدا نمودید، بهتر است کمی در مورد نقشه های یو تی ام (UTM) نیز صحبت نمائیم.

کلیه نقشه هائی که مبنای تهیه و ترسیم آن ها سیستم تصویر یو تی ام می باشد را نقشه های یو تی ام می گویند. لفظ نقشه یو تی ام (UTM) در ایران، یعنی تهیه نقشه با استفاده از روورهای مولتی فرکانس.

نقشه های یو تی ام مزایای بسیار زیادی دارند. کما اینکه در سالهای اخیر خیلی از ادارت و سازمانها نظیر اداره ثبت اسناد و املاک، اداره کاداستر، شهرداری، منابع طبیعی، سازمان آب و فاضلاب و … از این نوع نقشه ها استفاده فراوانی نموده و در صورتیکه ارباب رجوع بایستی نقشه ای به ادارت ارائه نمایند، باید نقشه یو تی ام (UTM) باشد.

در حال حاضر با مراجعه به ادارات ثبت، جهت انجام هر گونه خدمات ثبتی و ملکی، اسناد دفترچه ای قدیمی باید به تک برگ تبدیل شوند. فلسفه این کار بسیار خوب و پسندیده، استفاده از نقشه های یو تی ام (UTM) جهت یکپارچه سازی و تدقیق موقعیت و استقرار پلاک های ثبتی در موقعیت دقیق و صحیح خود می باشد. متقاضیان باید با مراجعه به کارشناس دادگستری در رشته امورثبتی، این فرآیند را شروع نمایند.

همچنین شهرداریها نیز برای ارائه خدمات تخریب و نوسازی ارباب رجوع را ملزم به ارائه نقشه یو تی ام (UTM) توسط کارشناس رسمی دادگستری  در رشته امور ثبتی می نمایند.

در صورتیکه مدعی املاک و اراضی ئی هستید که در محدوده منابع طبیعی قرار دارند و به نوعی مستنداتی دال بر مستثنیات بودن دارید، بایستی نقشه یو تی ام (UTM) توسط کارشناس رسمی امور ثبتی تهیه نموده و به پیوست درخواست و سایر مستندات به اداره منابع طبیعی ارائه نمائید.

مزایای استفاده از نقشه های یو تی ام (UTM)

  • قرار گرفتن موقعیت دقیق هر ملک در جای خود
  • جلوگیری از بروز اختلافات بین مجاورین
  • احیای حدود پلاک ثبتی، در صورت از بین رفتن حدود با مجاورین
  • سهولت در تعیین موقعیت پلاک های ثبتی
  • مکانیابی دقیق و ساده موقعیت ملک
  • سیستم یکپارچه تعیین موقعیت
  • تهیه نقشه جامع از پلاک های ثبتی یک بخش و منطقه در یک سیستم جامع
  • گزارشگیری دقیق و جامع از مجموعه ای از پلاک های ثبتی
  • استفاده از سامانه های GIS جهت اتصال داده های توصیفی و مکانی

تیم کارشناسان رسمی امورثبتی با همکاری کارشناسان رسمی دادگستری در رشته های  امور ثبتی، کارشناس رسمی راه و ساختمان، نقشه برداری و … با بیش از یک دهه تجربه آمادگی کامل خود را جهت تهیه نقشه یو تی ام (UTM) جهت ارائه به تمامی ادارات، ارگانها و سازمان ها اعلام میدارد.

تهیه نقشه utm

هزینه تهیه نقشه utm

نقشه یو تی ام UTM یکی از نقشه های متداول و مورد نیاز ادارات ثبت وشهرداری ها می باشد. نقشه برداری وضع موجود و ذکر مختصات جی پی اس رئوس در سیستم تصویر مرکاتور یا همان یو تی ام، از الزامات اولیه نقشه می باشد. در نقشه های یو تی ام باید اندازه اضلاع، مساحت قطعه، حداقل یک پلاک مجاور، عرض گذر و … درج می گردد.

حسب تقاضای کارفرما و متقاضی محترم سایر اطلاعات نظیر موقعیت درختان، ارتفاع نقاط، خط نما و … نیز قابل نقشه برداری و ترسیم در نقشه خواهد بود. هزینه تهیه نقشه یو تی ام بسته به مساحت عرصه، موقعیت آن نسبت به گذر، وجود اشجار و نبود دید کافی و سایر عوامل بستگی دارد.

حداقل هزینه در تهران از مبلغ حدوداً دو میلیون تومان شروع می شود. در صورت توافق، تیم کارشناسان رسمی دادگستری مفروز در کمتر از 48 ساعت نقشه یو تی ام را با مهر و امضاء کارشناس رسمی دادگستری رشته امور ثبتی و نقشه برداری در اختیار شما قرار خواهد داد.

موضوع دیگری که می باست مورد توجه قرار گیرد، اینست که ممکن است مساحت وضع موجود با مساحت سند مالکیت انطباق نداشته باشد یا ابعاد با هم مغایرت داشته باشند، در اینحالت باید بعد از نقشه برداری وضع موجود، ابعاد ثبتی نیز بر روی نقشه با رنگ متفاوتی ترسیم گردد (نقشه دو خطی) تا کارفرمای بتواند اختلاف مساحت و ابعاد وضع موجود و سندی رو ملاحظه و تصمیم مقتضی را اتخاذ نماید.